Poznańskie narracje miejskie

pozanania.jpg

Polska jest krajem miejskim zaledwie od sześćdziesięciu lat, ludność miast przekroczyła połowę ogółu mieszkańców naszego kraju w latach pięćdziesiątych XX w. Za zmianami demograficznymi nie szły jednak w parze przemiany w sferze kultury. W swej istocie mieliśmy w Polsce do czynienia z silnym procesem urbanizacji, a więc budowy infrastruktury miejskiej z jednej strony, z drugiej zaś z procesem ruralizacji miast, a więc przenoszenia do miast wiejskiego wzorca kulturowego. Historycznie uwarunkowana słabość polskiego mieszczaństwa, jako samodzielnej warstwy społecznej spowodowała, że dominującym w kulturze wzorcem pozostał wzorzec szlachecko – chłopski. Przemiany ustrojowe i towarzyszący im skok cywilizacyjny ujawniły słabość tego wzorca dla harmonijnego funkcjonowania miast. Nie mające silnego oparcia w kulturze miejskiej, zorganizowanej wokół charakterystycznego systemu wartości, ze specyficznym stylem życia i własnymi miejskimi narracjami, polskie miasta dotknęły liczne choroby, z których chaos przestrzenny i estetyczny zdają się być najważniejsze.

Na przestrzeni ostatnich dziesięciu lat można wskazać dwa zjawiska będące w opozycji wobec tego stanu rzeczy. Z jednej strony jest to przybierający na sile nurt tzw „ruchów miejskich”, zorganizowanych wokół idei zrównoważonego rozwoju miast, z drugiej strony dająca się coraz wyraźniej zauważyć w dużych miastach społeczność „nowych mieszczan”preferująca miejski styl życia. Coraz bardziej widoczne jest, że ów miejski styl życia zakorzeniony jest w charakterystycznym dla miejskiego wzorca kultury systemie wartości, na który składają się między innymi takie wartości jak liberalizm, pluralizm i kolektywizm w działaniu. Do dopełnienia miejskiego wzorca kulturowego niezbędne jest pojawienie się, bądź odkrycie na nowo miejskich narracji. Śledząc rynek wydawniczy można dostrzec cały nurt publikacji dotyczących historii miast bądź z miastem w tle. Jako najbardziej spektakularny przykład służyć może wrocławski cykl spraw komisarza Mocka autorstwa Marka Krajewskiego. W ten nurt wpisują się wydane rok po roku, na co wart zwrócić uwagę, książki Filipa Czekały „Historie warte Poznania” i „ Miasto nie do Poznania”.

Książki Czekały to zbiory reportaży historycznych obejmujących czasowym zasięgiem okres od mniej więcej początków wieku dwudziestego po rok 2011. Ich zasadnicza część lokuje się latach PRLu. W tej perspektywie autor umieszcza opowieści, które stanowią o tożsamości dzisiejszego Poznania. Znajdziemy w obu tomach historię największych poznańskich osiedli mieszkaniowych, najbardziej charakterystycznych budynków i miejsc, historie poznańskich linii tramwajowych, trolejbusowych. Autor oprowadza czytelników po poznańskich sklepach, barach i restauracjach z czasów PRLu, opowiada o pojedynczych wydarzeniach z najnowszej historii miasta i o kolejach losu zwykłych i niezwykłych mieszkańców Poznania. Czekała nie szczędzi czasu na szperanie w archiwach, z niezwykłą uwagą i atencją słucha swoich rozmówców- świadków najnowszych dziejów miasta. To zdaje się być najmocniejszą stroną tych książek, budowanie narracji w oparciu o opowieści poznaniaków, dzięki któremu historia ma ludzką twarz i wciąga, w konsekwencji, w osobistą relację czytelnika, budując w nim tożsamość mieszkańca współczesnego Poznania.

Jak silna jest potrzeba budowania tej tożsamości wśród „nowych mieszczan” świadczy czytelniczy sukces książek Filipa Czekały Świadczy on też o silnej tożsamości miejskiej „starych” poznaniaków, którzy sięgają po nie nie tylko z sentymentu za czasami swojej młodości.

FILIP CZEKAŁA
Historie warte Poznania
Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2016, stron 382
ISBN 978=82-7976-409-9


O AUTORZE

Filip Czekała – ukończył politologię na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Dziennikarz związany z TVN 24. Współpracował z „Głosem Wielkopolskim”. Autor bestsellerowych książek „ Historie warte Poznania. Od PeWuKi i Baltony do kapitana Wrony”(2016) i „Miasto nie do Poznania” (2017).
Poznaniak z urodzenia, śpiewał w chórze Poznańskie Słowiki. Miłośnik historii Poznania, zwłaszcza najnowszej.
„Historie warte Poznania. Od PeWuKi i Baltony do kapitana Wrony” otrzymały Trójkowy Znak Jakości, zajęła II miejsce w XXV Ogólnopolskim Przeglądzie Książki Krajoznawczej i Turystycznej , została nominowana do Nagrody im. Józefa Łukaszewicza Posnaniana 2016.

Kontakt

  • Tomasz Jefimowicz
  • 609 11 54 10
  • Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
    Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.